Vandaag wordt het nieuws op de één of andere manier overschaduwd door de wereld van de kunst. Een nep-Ferdinand-Bol van nog geen drieduizend euro blijkt toch een echt schilderij van de meester uit de 17de eeuw te zijn. Waarde: een half miljoen pietermannen. Ook: een banaan, met een stuk duct-tape op een muur geplakt, is voor 5,2 miljoen pietermannen verkocht aan een cryptomunten-‘verzamelaar’. Die laatste beweert, als de banaan eenmaal in zijn bezit is, dat hij deze gele vriend zal gaan opeten. Want zoiets vindt hij stoer om te zeggen…
Nu zal niemand het oneens zijn met de stelling dat de wereld der kunsten een gekke wereld is. Dat is: voor normale mensen, waartoe ik mezelf schaar. Ik heb weleens een boek gelezen over moderne kunst. Daar werd een heel hoofdstuk ingeruimd voor Damian Hirst. Hij heeft ooit bedacht: een geprepareerde haai in een glazen vitrinekast. Dat kreng werd voor vele miljoenen doorverkocht aan een verzamelaar. Titel: The Physical Impossibility Of Death In The Mind Of Someone Living. Als een Engelse visser op dit idee zou zijn gekomen, zou iedereen hem hebben uitgelachen en voor ‘rotte vis’ hebben uitgemaakt. Maar de juiste persoon, op het juiste moment, kan er schathemeltje rijk mee worden…
Zo is de waanzin van de moderne kunstwereld doorgeschoten naar Banksy: hij verkoopt voor veel geld zijn werken, die zich later zelfs vernietigen. Daar geld aan uitgeven, tja, wat moet je er nou van vinden? Dit doen alleen maar mensen met zoveel geld ‘over’, zeg maar speelgeld, die het leuk vinden om zulke zeepbellen in stand te houden, door steeds maar nieuwe emmers zeepsop de kunstwereld in te schuiven. Zou ik dat ook doen, als ik wekelijks enkele miljoenen zou mogen verbrassen? Dat is dan de hamvraag, die je jezelf moet blijven stellen als je ergens commentaar op hebt…
Antwoord: nee, ik zou dat nooit doen. Hoogstens een enkele keer als de betaalde som geld verbonden is aan een maatschappelijk verantwoord (goed) doel, wat dat ook moge zijn. Het gaat om de idee hè. Zinloze verkwisting, dat is toch wat je veel ‘nieuwe rijken’ ziet doen. Tot voor kort waren dat de Russen, die over de hele wereld luxe hotelkamers vernielden in hun door drank en drugs gebotvierde driften, en dan zonder met de ogen te knipperen, de ochtend erna als de kater was weggezakt, de verbouwingsrekening plus 50% extra betaalden, om de verbouwereerde hoteleigenaren af te kopen. Gelukkig is het tegenwoordig een stuk lastiger voor deze moderne neanderthalers, met de oorlog van Putin. Nu kan het alleen nog in Turkije, want Erdogan vindt zulks wel fijn voor het bruto-nationaal-product van zijn door extreme rentestijgingen geteisterde land…
Mensen die zelf in de kunstwereld actief zijn, of grote bewondering hebben voor die wereld, vinden nuchtere mensen als ik een plaag voor de kunst. Want al snel word je gebombardeerd als ‘iemand die er geen verstand van heeft’. Ik heb ooit iemand gekend die zodanig agressief werd als ik ook maar diep inademde om ‘iets’ over een schilderij, beeld of installatie te gaan zeggen, dat ik er maar mee ben opgehouden, mijn mening te geven over kunstobjecten. Want dat is wat je als liefhebber van kunst (wat ik ben) toch wilt doen: spontaan, vanuit je hart, zeggen of je het mooi of lelijk vindt, of boeiend of niet boeiend. Zonder dat je je eerst een jaar of langer moet toeleggen op de kunstenaar en diens diepere motieven om kunst te maken etc…
Heel vaak word ik, als ‘iets’ over kunst gaat, naar een liedje uit de jaren negentig gedreven. De Vlaamse band Noordkaap had een prachtige song gemaakt: Wat is kunst? Daarin werd in mijn ogen op perfecte wijze, met de juiste tact, aangegeven dat ‘kunst’ nogal subjectief is. De mooiste zin luidt: ‘Die blik in haar ogen, dat is kunst’. Ik heb Wat is kunst? zo vaak gehoord, dat ik onmiddellijk in een bepaalde gevoelssfeer kom, van relativerend bewonderen èn kritisch naar kunst kijken tegelijk. Ja, misschien is dat wel ‘de kunst’ van kunst, dat het van alles tegelijk is. Je mag jezelf niet laten verleiden een artiest te snel een ‘kunstenmaker’ te noemen, of ‘fratsenmaker’. Dat kost soms grote moeite, maar is het echt waard. Omdat jij het waard bent. Zeg maar: By L’Oréal…
Barfman