Gister was in de Tweede Kamer de eerste confrontatie van het nieuwe, nog niet beëdigde minderheidskabinet met dat wat we voorlopig de oppositie noemen. De laatste heeft momenteel haar maximale grootte: 150 minus 66 = 84 zetels. Het is de bedoeling van Jetten I om zoveel mogelijk zetels van die 84 af te snoepen om ze, vroeger of later, aan zijn minderheidskabinet toe te voegen, dan wel om met deze ‘zetels’ speciale afspraken te maken over specifieke onderwerpen. Toch bleek gister, bij monde van de vele fractievoorzitters der 84 zetels, dat Jetten I een harde dobber gaat krijgen aan het binnen hengelen van genoeg steun om überhaupt te kunnen regeren, zonder slapeloze nachten…
Het is, daarover zijn veel mensen het wel eens, een groot nadeel van een minderheidskabinet, omdat men dan serieus moet gaan shoppen bij de partijen die niet geacht werden op voorhand te passen in het minderheidskabinet. Om het plastisch te zeggen: 1. Vóór de formatie: nee, jullie mogen niet meedoen. 2. Na de formatie: ja, willen jullie aub toch meedoen? Iedereen zal begrijpen dat dit weerstand opwekt. Zo ook bij de fractievoorzitter van een grote oppositiepartij: Jesse Klaver…
Hij en zijn partij werden door de VVD op voorhand ‘gecanceld’, vanwege onoverkomelijke verschillen in politieke inzichten. Dilan Y-Z heeft meerdere malen gezegd dat haar belangenpartij, zeg maar vanaf de middeninkomens tot en met vooral de puissant rijke mensen, onder geen beding in een kabinet zal stappen met GL-PvdA. Daar wierp ze een flinke barrière op. Het is eerlijk gezegd vreemd dat de toch milde, het politieke midden aanhangende Rob Jetten met zijn D66, hier zo makkelijk in mee is gegaan. Op geen enkel moment heb je hem zien twijfelen, toen de VVD-bazin hem voor de keuze stelde: them or us!…
Het leek hem allemaal wel logisch te zijn, ook al zou dat een minderheidskabinet opleveren. Zodat je je best mag afvragen: heeft Jetten nu spijt dat hij de cancelmethode van de VVD heeft aanvaard? Vervelend is, als we naar het muurbloempje Jetten kijken, dat hij een naïeve, opportunistische persoon is. Ik meen dit woord te mogen gebruiken omdat hij zo soepeltjes in het demoniseren van GL-PvdA is meegegaan (door Dilan Y-Z niet tegen te spreken). Dit kan ik niet anders dan als naïef gedrag omschrijven, mogelijk met een snufje onervarenheid on the side…
Toch zijn er genoeg D66-prominenten die hem hierop hadden kunnen wijzen, denk ik. Misschien is dit wel gebeurd, maar heeft Jetten zulks in de wind geslagen, of had hij er zodanige twijfel bij dat hij bang was de VVD voorgoed als mogelijke coalitiepartner te zullen verliezen, als hij zou zinspelen op deelname van zowel de VVD als GL-PvdA. Nergens heb ik signalen opgevangen dat hij het als een worsteling heeft ervaren, hij was vrij snel gecharmeerd van de VVD en haar zo makkelijk op het politieke bordspel bewegende ‘freule’ Dilan, ook bekend als ‘Miss Krultang’…
Het zijn enkele beslommeringen die me nu, op de vroege ochtend, te binnen schieten, nog wat na-piekerend over de Kamerdebatten. De vreemde ironie van alles is dat Jetten nu al op zoek moet naar Ministers en Staatssecretarissen, in goed overleg met de drie minderheidspartijen. Het zou natuurlijk beter zijn als Jetten er de mogelijke steunpartners bij zou betrekken. Gister gaf De Pruik met bijtende ironie richting informateur Letschert aan, dat als ze van plan was een mooi Ministersambt te aanvaarden, een goede terugkeerregeling naar haar oude job af te spreken…
Daarmee doelde hij op zijn verwachting dat Jetten I het niet lang zal uithouden, laat staan dat het al van de grond komt. Ik kan me voorstellen dat de Universiteit van Maastricht, waar Letschert bestuursvoorzitter is, er weinig voor voelt om rekening met haar keuze te moeten houden. Want een Ministerspost wordt over het algemeen als een ‘Ding van het Ego’ beschouwd, een ongekende eer die men niet voorbij mag laten gaan. En dit is nog maar één persoon, terwijl het hier om een groot team aan bewindslieden gaat, die grotendeels ‘ergens’ vandaan komen en afwegingen moeten maken (dit los van VVD-ers die uit het vorige kabinet meeverhuizen)…
Jetten I zal, eenmaal officieel aan de slag, een reusachtig probleem moeten oplossen: hun voornemen de AOW-leeftijd sneller te laten oplopen dan in eerdere kabinetten afgesproken in het kader van nieuwe pensioenwetgeving, zal te vuur en te zwaard worden bestreden door de 84 zetels. Je zag zelfs JA21, bij monde van Annabel Nanninga (vanwege een zieke Joost Eerdmans), twijfelen of men aan zo’n vreemd, bedelend minderheidskabinet wil deelnemen. Samengevat: het gaan spannende doch harde tijden worden, wat betekent smullen voor mensen als ik. Ik, u, en zij. Wij allemaal dus. De kiezers. Ook: kiezers versus landelijk bestuur. Zoiets. Toch? (zoveelste diepe zucht)…