Soms begrijp ik het niet goed, hoe het werkt in ons land. Ik hoorde een vertegenwoordiger van het Commissariaat voor de Media vertellen dat men zich zorgen maakt over de ‘vrije en geïnformeerde meningsvorming’, die volgens het CvdM onder druk staat door de macht van sociale media en de achterliggende techbedrijven. Want, zo zegt het CvdM ook, wij leven in een democratie en daarin is vrije meningsvorming een groot goed. Op zich heldere taal, want vrije meningsvorming is belangrijk in een democratie, net zoals het kunnen kiezen van een volksvertegenwoordiging, waarbij in beginsel de meerderheid het voor het zeggen heeft…

Toch is wat het CvdM zegt ingewikkelder dan dit, want men heeft het over het fenomeen dat veel mensen dagelijks vele uren doorbrengen op sociale media, en dat juist die techbedrijven achter sociale media middels feeds (algoritmen die je op basis van je eigen online gedrag dingen doorsturen die je interesseren) de vrije meningsvorming onder druk zetten. Ik vind de redenering van het CvdM gek, omdat juist je eigen online gedrag bepalend is voor de feeds die je krijgt, het is niet zo dat iets je wordt opgedrongen. De feeds krijg je op basis van wat je zelf interessant vindt, wat je zelf, in alle vrijheid (van meningsvorming), al eerder hebt gedaan online…

De feeds baseren zich op je eigen gedrag, dus hoezo is het dan zo dat de vrije meningsvorming onder druk staat? Je krijgt toch niets ‘door je strot geduwd’ dat je niet interessant vindt? Toch insinueert het CvdM juist dit, dat je wordt beperkt in je vrijheid. Bovendien, denk ik dan, het algoritme is in wezen ‘dom’: het kijkt naar je eerdere gedrag en gaat daar ‘slim’ mee verder, zodat je nog meer van datzelfde krijgt voorgeschoteld. Ik zie hierin geen serieuze beperkingen, want het is ook heel eenvoudig om je eigen feeds te beïnvloeden, door enkele dagen andere zoekwoorden in te toetsen en daarop verder te klikken…

Let wel, ik ben over het algemeen heel blij met het CvdM, want het ziet onder meer toe op de vaak gemene trucjes die reclamemakers toepassen, om ons koopgedrag te manipuleren. Je kunt er klachten over indienen en zowel als consument als bedrijf word je door het CvdM serieus genomen, als je klacht dat ook is. In het kader van de ‘onder druk staande vrije meningsvorming’ heb ik aan het CvdM het volgende voorstel: ga je hardmaken om sociale mediaplatforms te bewegen een algoritmeknop op te nemen in de platforms, zodat je ‘jezelf kunt resetten’ en weer een frisse start kunt maken met het online surfen (zoals dat een jaar of tien geleden nog heette, maar nu obsoleet is geworden)…

Het is trouwens niet moeilijk jezelf af te schermen van de invloed van grote platforms en achterliggende belangen van adverteerders. Het is een kwestie van wel of niet meedoen met de apps van grote techbedrijven. Ikzelf heb ervoor gekozen om er nog maar nauwelijks gebruik van te maken, ik beslis zelf welke websites ik bezoek die ik interessant vind. Jongeren kunnen dit nog niet zo goed, omdat die meegaan met de flow van hun omgeving. Daarom zou dáár de nadruk op moeten liggen, op jongeren en online beïnvloeding. Een nieuw vak op school misschien, al vanaf de basisschool? Leren hoe ermee om te gaan? Mijn ervaring is: jong geleerd, oud gedaan, zodat het besef wat sociale media met je doen je al vroeg wordt ingeprent. Of is mijn denkwijze inmiddels ook obsoleet geworden?…