Het heeft me een week gekost mezelf in toom te houden, niet eerder te reageren op de 2025-versie van VPRO’s Zomergasten. Maar nu, na gister de tweede gast te hebben mogen ervaren, heb ik mijn weerstand niet te reageren laten vallen. Het mag denk ik best gezegd worden dat de presentatrice van deze jaargang, de Vlaamse auteur en tegenwoordig ook therapeut, Griet Op de Beeck, verantwoordelijk mag worden gehouden voor ‘de slapste hap ooit’ binnen het doorgaans prachtige programma Zomergasten, met name door haar onbegrijpelijke houding van giechelend lachebekje, ze lijkt de inhoudelijke interactie met de gast te vermijden. Daarbij komt ook nog dat de gast van vorige week, ‘Eus’, een serieuze, boeiende vertelmachine was, maar dat de gister ten tonele gevoerde Simon Kuper allesbehalve dat was. Of we daar Op de Beeck verantwoordelijk voor moeten houden is de vraag, ze zal weinig invloed hebben op de keuze van de zes gasten. Even goed mag je van een persoon als Op de Beeck, die regelmatig vanuit haar hoge toren flinke hoeveelheden wind de wereld in blaast, niet gespeend van arrogantie en lachebekse vaardigheden, wel enige creativiteit verwachten er iets van te zullen maken, als daar een timide, belegen gast voor haar wordt neergezet, voor Griet en haar oude hond…
Uiteraard zijn wij allen, suffe tv-kijkers, de beste stuurlui aan wal, ons is niet vreemd dat wij graag vanuit de heup de ene na de andere opmerking de wereld in schieten. In een bepaalde mate is dat toegestaan vind ik, beslist als er sprake is van een zelfverklaarde, zelfingenomen hoge boom dan wel hoge toren als Griet Op de Beeck. Of het nu voor het overgrote deel aan haar falen als interviewer valt te wijten, dat ik gister niet in staat was de lange zit uit te zitten (na een uur was ik zo gaar als stoofvlees), daar worstel ik nog mee. En misschien kon je op voorhand Kuper wel betitelen als de ‘zwakste gast’, kijkend naar de mate van geboeidheid die de gast bij de kijker kan opwekken. Volgende week is Eva Crutzen aan de beurt, je mag van haar verwachten, vanwege haar acteerprestaties, dat ze er iets van weet te bakken voor de kijker. Misschien dat de vierde gast weer een ‘tough cookie’ wordt, Uğur Ümit Üngör, Historicus en hoogleraar Holocaust- en Genocidestudie, omdat je op voorhand mag verwachten dat dit een zware avond zal worden…
Persoonlijk kijk ik uit naar de vijfde gast, Femke Halsema. Niet dat ik een fan van haar ben, al heb ik vaak op haar en haar partij gestemd – strategisch, zoals je dat zegt met een cliché. De laatste, Herman Koch, kan mij dan weer gestolen worden – nooit wat mee gehad met die man, toen hij bijvoorbeeld nog ballerig deed in Jiskefet en later als auteur succesvolle boeken schreef. Maar goed, hier thuis geldt als een soort van ongeschreven ijzeren Zomergast-kijkwet dat wij minimaal een aaneengesloten half uur volmaken, vanaf het begin, ook als er na één minuut al geconcludeerd kan worden dat het de bekende ‘kaa met pee’ betreft. Dat staat overigens los van de prestaties die de Zomergasten in het dagelijks leven aan de dag leggen. Soms zitten er onverwachte pareltjes tussen, zoals ik afgelopen jaar erg heb genoten van Eric van der Burg, het jaar ervoor Hoyte van Hoytema en het jaar daar weer voor Raven van Dorst. In 2021 schitterde Zomergasten door gebrek aan kwaliteit maar het jaar ervoor was het hoogtepunt Carola Schouten. Zo heeft iedereen zijn persoonlijke herinneringen en voorkeuren, niet in de laatste plaats gehinderd door de dooddoener ‘ik heb veel smaak hoor’…
Verder heb ik weinig te melden vandaag. Oh ja, misschien dat Volt-leider en ras-Brabo Laurens Dassen nog eens in actie kan komen vanwege een brand nabij zijn geboortedrup Knegsel, waar te Vessem gister een kippenfarm met drieduizend kippen in rook opging – de zoveelste onnodige brand dit jaar, wetende dat veel landgenoten (ikzelf ben er zo eentje), die toch al niet zo gecharmeerd zijn van het boeren beleid in ons land, soms te horen krijgen dat er sprake was van achterstallig onderhoud in de stallen, zoals met de elektriciteit of de luchtwasmachines. Te Vessem was sprake van een opslag van tweeduizend liter diesel in de ruimte waar de brand ontstond. Natuurlijk is het nog te prematuur om de vinger op de zere plek te leggen, echter het blijft toch vaak doodstil in de media als er enkele weken of maanden verstreken zijn, men komt zelden terug op de vastgestelde oorzaak van zo’n brand…
Over nog een brand gesproken, een Brand zelfs: gisteravond was Lucinda Brand, wielrenster, te gast bij de Avondetappe, de nabeschouwing op de Tour de France Femmes. Lucinda Brand is de allerschattigste wielrenster ooit. Ze stak gister schril af tegen de vinnige Roxane Knetemann, die het commentaar bij de rechtstreekse uitzendingen verzorgt. Ook zij was te gast bij Dione de Graaff, die al best weer lang geleden de brandende presentatietoorts overnam van Mart Smeets: hij moest indertijd, onder luid protest, met pensioen van zijn NOS-bazen. Mart zie je nog weleens in talkshows verschijnen, eerlijk gezegd moet ik dan erkennen dat ik terugverlang naar Mart bij NOS-Sport, vooral toen hij nog tezamen met de beruchte Jean Nelissen Le Tour Hommes en vele klassiekers versloeg. Mart was vaak een oude chagrijnige brombeer, toch was hij in staat de uitzendingen tot een zekere euforische hoogte op te zwepen, om nog te zwijgen over Jean, die ooit tijdens zeer dichte mist bij de Amstel GoldRace, een hele uitzending lang, alles aan elkaar kletste, zonder dat er een wielrenner in beeld kwam, het was voor wielerliefhebbers nooit saai met Jean. Het betrof hier mensen met een grote passie en compassie. Ik ervaar deze (com-)passie niet bij Griet Op de Beeck, want je mag goedlachsheid niet verwarren met (com-)passie, toch? Al zijn er mensen, zoals Griet, die in het lachproces zelf heel veel (com-)passie stoppen, dat dan weer wel…
B